اگر با تفکر سیستمی آشنا نیستید، ولی درباره آن زیاد شنیده اید و می خواهید از روش های آن در برای حل مسائل شرکت خود بهره ببرید، بهتر است تا یک آشنایی کلی با تفکر سیستمی به دست آورید. هدف این مقاله همین است!
اگر با تفکر سیستمی آشنا نیستید، ولی درباره آن زیاد شنیده اید و می خواهید از روش های آن در برای حل مسائل شرکت خود بهره ببرید، بهتر است تا یک آشنایی کلی با تفکر سیستمی به دست آورید. هدف این مقاله همین است!
کتاب «هنگامی که پروانهای عطسه میکند (تفکر سیستمی برای کودکان کوچک و بزرگ)» اثر لیندا بوث سوینی و ترجمه علی سیبویه به همت مؤسسه بوستان کتاب به چاپ رسیده است.
مدل سیستمهای مانا (VSM) رویکردی برای عارضهیابی و طراحی ساختار سازمانی است که ریشه در سایبرنتیک سازمانی دارد. این رویکرد، مدلی انتزاعی یا طرحی کلی و عام برای کمک به طراحی ساختار سازمانی به شمار میرود. اساس این مدل آن است که وجود زیرسیستمهای مشخصی در سازمان و روابط بین آنها میتواند منجر به مانایی سازمان در محیط پیچیده شود.
کتابها، مقالات و یادداشتهای زیادی درباره تفکر سیستمی و پویایی سیستمها وجود دارد. اگر بخواهیم همه اینها را خلاصه کنیم و چند مفهوم اصلی را از آنها استخراج کنیم، شاید به موارد زیر برسیم. اگر این مفاهیم را به خوبی یاد بگیریم، میتوانیم در یادگیری تفکر سیستمی موفق باشیم. برای کسانی که تازه میخواهند با تفکر سیستمی آشنا شوند، مرور این مفاهیم خیلی گرهگشا خواهد بود.
کتاب مبانی تفکر سیستمی توسط ویرجینیا اندرسون و لارن جانسون نوشته شده و دکتر علی سیبویه آن را ترجمه کرده است، همچنین مقدمه کتاب توسط دکتر علیرضا پویا نوشته شده و در نشر اودیسه به زیور طبع آراسته گردیده است. علیرغم رشد قابل توجه متون و کتابهای حوزه تفکر سیستمی و پویاییشناسی سیستمها بهویژه در دوسه سال اخیر بهعنوان نمونه، راهنمای مدیران برای بهکارگیری تفکر سیستمی: دیدن جنگل ازمیان درختان)، کتابی که بتواند ضمن تبیین سیستم و تفکر سیستمی عاری از پیچیدگیها و مطالب طولانی باشد، کمتر به چشم میخورد. بههمین جهت در راستای گسترش این حوزه و توسعه آن، کتاب مبانی تفکر سیستمی: از مفاهیم تا حلقههای علّی که کتابی بسیار ساده و در عین حال کاربردی میباشد، جهت مطالعه علاقهمندان ترجمه گردیده است.
این روزها پادکست گوش دادن، اقبال زیادی دارد. شاید به دلیل اینکه کسی فرصت یا حوصله مطالعه ندارد. هر چند که پادکست گوش دادن، جای مطالعه را نمیگیرد ولی کارکرد خود را دارد. یک مزیت دیگری که دارد این است که در زندگی شلوغ این روزها و کمبود زمان، شاید عدهای زیادی خیلی از وقتشان را در مسیر میگذرانند. در اتوبوس، تاکسی، ماشین شخصی، مترو و... . این فرصتها، در ظاهر فرصتهای مردهای است که نمیشود کاری کرد ولی از همین لحظات میتوان استفاده کرد و شاید یکی از بهترین راههایش گوش دادن به پادکست باشد.
نشریه تفکر سیستمی در عمل (Journal of Systems Thinking in Practice) یک مجله علمی و با دسترسی آزاد به زبان انگلیسی است. این مجله از آوریل 2022 با انجمن علمی مدیریت صنعتی ایران همکاری کرده است. برای اطمینان از کیفیت انتشار از یک سیستم بازبینی دوسویه کور استفاده میشود. همچنین از iThenticate برای جلوگیری از سرقت ادبی و اطمینان از اصالت نسخههای خطی ارسالی خود استفاده میشود.
اولین کنفرانس ملی تفکر سیستمی در عمل در سال 1398 به میزبانی دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد. دبیران این کنفرانس از چهرههای برتر کشور در این حوزه بودند: رئیس کنفرانس، دکتر علینقی مشایخی (استاد گروه مدیریت دانشگاه صنعتی شریف)؛ دبیر علمی: دکتر علیرضا پویا (استاد گروه مدیریت دانشگاه فردوسی مشهد)؛ دبیر اجرایی: علی سیبویه (دانشجوی دکتری مدیریت دانشگاه تربیت مدرس)
کتاب تفکر سیستمی در عمل (اهمیت تفکر راهبردی) نوشتهٔ کریم رضائیزاده، مجتبی عسکری، علی محمودی و مهدی غظنفری است و نشر عطران آن را منتشر کرده است. این کتاب از سه فصل، فصل اول: نظریه های سیستمی فصل دوم: تفکر سیستمی سخت در مدیریت فصل سوم: مهارت های تفکر سیستمی تشکیل شده است.
چندین جریان در زمینه تفکر سیستمی فعالیت می کنند که دو مورد از آنها شهرت بیشتری دارند. اولی با عنوان پویایی شناسی سیستم شناخته می شود و نقطه کانونی آن در دانشگاه ام.ای.تی قرار دارد و افرادی همچون جی فارستر، پیتر سنگه، جان استرمن و دانلا میدوز، صاحب نام های این جریان هستند، دومی با عنواینی همچون طراحی آرمانی و برنامه ریزی تعاملی شناخته شده و توسط مولفانی همچون چرچمن، راسل ایکاف وجمشید قراچه داغی نمایندگی می شود. این کتاب در بخش مبانی ، دیدگاههای هر دو گروه را ارائه می کند اما در بخش ابزارها و روش ها، بر پویاشناسی سیستم ها تمرکز دارد.