تفکر سیستمی روشی برای گفتوگو، فکر کردن و ایجاد تصاویر ذهنی دربارهی مسائل یا مشکلات و درنهایت حل آنهاست. کتاب زندگی و تصمیم بهتر با تفکر سیستمی نوشتهی جپ اسکاولینگ و بیل برایان، به جنبههای رهبری، فلسفه، و اصول استفاده از تفکر سیستمی به روش کاربردی توجه کرده و ابزارهایی را پیشنهاد داده که میتوانید با آنها حلقههای تصمیمگیری خودتان را ایجاد کنید. با تفکر سیستمی میتوان با هماهنگیِ به مراتب بیشتری در محیط کنونی و آینده کار کرد.
کتاب مقدمه ایی کوتاه بر تفکر سیستمی به بررسی مفهوم تفکر سیستمی و اهمیت آن در حل مسائل پیچیده میپردازد. برتون، در این کتاب، به توضیح اصول بنیادین تفکر سیستمی میپردازد که شامل شناخت اجزای یک سیستم، نحوه ارتباط آنها و تأثیر آنها بر یکدیگر است. او بر این باور است که برای درک بهتر مسائل، باید به جای تحلیل جداگانه اجزاء، به کل سیستم توجه شود. در این کتاب، نویسنده به تجزیه و تحلیل مثالهای واقعی از سیستمهای مختلف مانند محیط زیست، اقتصاد و سازمانها میپردازد و نشان میدهد که چگونه تفکر سیستمی میتواند به شناسایی الگوها و ارتباطات مهم کمک کند. برتون همچنین تأکید میکند که در دنیای امروز که با پیچیدگی و تغییرات سریع روبرو هستیم، به کارگیری تفکر سیستمی ضروری است. این کتاب، با زبان ساده و قابل فهم، به دانشجویان، محققان و تصمیمگیرندگان کمک میکند تا با رویکردی سیستماتیک به مسائل نگاه کنند و راهحلهای مؤثری برای چالشهای مختلف بیابند. به طور کلی، مقدمهای کوتاه بر تفکر سیستمی منبعی ارزشمند برای هر کسی است که به دنبال درک عمیقتری از پدیدههای پیچیده است.
کتاب «تفکر سیستمی در مدیریت جامعه و سازمان» توسط سید جعفر مرعشی، وحید مبلغ و امیرحسین شریفی نوشته شده و به همت انتشارات سازمان مدیریت صنعتی در سال 1401 منتشر شده است.
ادعایی که نویسنده درباره اهمیت خواندن این کتاب دارد، چنین است: بدون شک کتابهایی با این مضمون همین الان نیز وجود دارند؛ اما آن طور که باید و شاید روان نیستند و بعضا به صورت کلیشهای نوشته شدهاند؛ ولی در این کتاب مفاهیم و اصول تفکر سیستمی به بیان و کلامی بسیار ساده و روان همراه با داستانها و مثالهای ملموس توضیح داده شده و از حاشیه رفتن و گنگ کردن مطالب اجتناب شده است.
تفکر کردن تنها به یک شیوه محدود نمیشود و ما انواع مختلفی از تفکر را در اختیار داریم. یکی از انواع تفکر، تفکر سیستمی است. کتاب صوتی چگونه سیستمی بیندیشیم و سیستمی عمل کنیم، به نویسندگی دکتر شهاب بیرانوند و دکتر خداداد بیرانوند، ویژگیهای این نوع تفکر را شرح میدهد. تفکر سیستمی به نوعی از تفکر اطلاق میشود که همهچیز را در پیوستگی و ارتباط با هم میبیند.
خیلی وقتها در زندگی، سوزنمان روی واکنش گیر میکند. دایم مجبوریم مدیریت بحران کنیم و به امور فوریوفوتی بپردازیم. به جای اینکه در بالادست به دنبال سرچشمهی مشکلات بگردیم و آن را بخشکانیم، در پاییندست به آنها، پینگپونگی پاسخ میدهیم. به همین صورت، پلیسها دنبال دزدها هستند؛ پزشکان بیماریهای مزمن را درمان میکنند و کارمندان بخش خدمات مشتری، گِلهگزاریِ ملت را رفع و رجوع میکنند. اما به راستی چرا تلاشهای ما اینقدر واکنشیست تا پیشگیرانه؟
ما میتوانیم به پدیدههای جهان با استفاده از دو نگرش ایستا و پویا نگاه کنیم. در نگرش ایستا به جهان در یک مقطع زمانی مشخص نگاه میشود. در نگرش پویا، به پدیدهها و رخدادها در طول زمان نگاه میشود. نادیده گرفتن پویایی ذاتی پدیدهها باعث گرفتن تصمیمات ضعیفی میشود که به جای حل مسئله، مسائل جدیدی را ایجاد میکند و به چالشهای موجود پروبال میدهد.
حوزه تفکر سیستمی و یادگیری سازمانی شامل تعداد زیادی مفاهیم مرتبط به هم اعم از پویایی سیستم ها (مطالعه رابطه علت و معلولی و همچنین تاخیرها در سیستم های پیچیده) تا مدل های ذهنی (باورهای عمیق، فرضیات، داستان ها و تصاویر و نحوه باور ما به اینکه جهان چگونه کار می کند) می باشد. آنچه شما با استفاده از این تمرینات تجربه می کنید، بستگی به یکپارچگی ماهرانه مفاهیم کلیدی، نظریهها، تکنیکها و تمرینات تجربی، آشنایی شما با مفاهیم تفکر سیستمی، بینش و انرژی فرد تسهیلگر دارد. به طور تجربی، شما آگاهی خود در مورد «عادت های ذهنی» را که در یک متفکر سیستمی یافت می شود، افزایش می دهید. این تمرینات به جهت ارتقاء سطح آگاهی در خصوص شیوه تفکر، دیدن و تعامل با جهان می باشند. بهترین کاربرد آن ها در یک طرح به هم پیوسته و تقویت شده است که نظریه ها، مفاهیم و مدل ها را پوشش دهد و شامل نکات تحلیلی مرتبط و همراه با جزئیات حاصل از تجربه مشارکت کنندگان باشد.
جزوه «تفکر سیستمی در مدیریت سازمان» به همت گروه آموزش و توسعه کارکنان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در تابستان 1401 تدوین شده است.
کتاب «زندگی بهتر با هوش سیستمی» نوشته ریموپی هملنین و راشل جونز و عیسی سارینن است که توسط علی سیبویه و مطهره ساغریدوز ترجمه شده و در نشر اودیسه به زیور طبع آراسته گردیده است.
