مرکز مطالعات سیستمهای اقتصادی و اجتماعی دانشگاه صنعتی شریف از پاییز ۱۴۰۳ با پشتیبانی مالی جمعی از فارغالتحصیلان دانشکده مدیریت و اقتصاد این دانشگاه تأسیس شد.
مرکز مطالعات سیستمهای اقتصادی و اجتماعی دانشگاه صنعتی شریف از پاییز ۱۴۰۳ با پشتیبانی مالی جمعی از فارغالتحصیلان دانشکده مدیریت و اقتصاد این دانشگاه تأسیس شد.
کتاب «تفکر سیستمی در مدیریت جامعه و سازمان» توسط سید جعفر مرعشی، وحید مبلغ و امیرحسین شریفی نوشته شده و به همت انتشارات سازمان مدیریت صنعتی در سال 1401 منتشر شده است.
ادعایی که نویسنده درباره اهمیت خواندن این کتاب دارد، چنین است: بدون شک کتابهایی با این مضمون همین الان نیز وجود دارند؛ اما آن طور که باید و شاید روان نیستند و بعضا به صورت کلیشهای نوشته شدهاند؛ ولی در این کتاب مفاهیم و اصول تفکر سیستمی به بیان و کلامی بسیار ساده و روان همراه با داستانها و مثالهای ملموس توضیح داده شده و از حاشیه رفتن و گنگ کردن مطالب اجتناب شده است.
تفکر کردن تنها به یک شیوه محدود نمیشود و ما انواع مختلفی از تفکر را در اختیار داریم. یکی از انواع تفکر، تفکر سیستمی است. کتاب صوتی چگونه سیستمی بیندیشیم و سیستمی عمل کنیم، به نویسندگی دکتر شهاب بیرانوند و دکتر خداداد بیرانوند، ویژگیهای این نوع تفکر را شرح میدهد. تفکر سیستمی به نوعی از تفکر اطلاق میشود که همهچیز را در پیوستگی و ارتباط با هم میبیند.
چرا رئیس جمهور باید تفکر سیستمی را بشناسد؟ در دنیای امروز که با پیشرفتهای سریع تکنولوژیکی، جهانی شدن و چالشهای بیسابقه همراه است، نقش رئیس جمهور هرگز به این اندازه پیچیده و پرچالش نبوده است. برای مقابله با این پیچیدگی، تنها مهارتهای رهبری سنتی کافی نیست؛ بلکه رئیس جمهور باید تفکر سیستمی را به خوبی درک کند. تفکر سیستمی، رویکردی جامع به حل مسئله است که به روابط و وابستگیهای درون یک سیستم توجه دارد و برای هر رهبر، به ویژه رئیس جمهور، ضروری است. در این متن به بررسی دلایل نیاز رئیس جمهور به تسلط بر تفکر سیستمی و تأثیر این رویکرد بر تحول حکمرانی و سیاستگذاری پرداخته میشود.
شکل گیری روششناسیهای متعدد سیستمی در گذشته، برخی از محققان را بر آن داشت، تا با تعریف معیارهایی به طبقه بندی این روش شناسی ها بپردازند. استفاده از معیارهایی همچون ماهیت مسئله و اهداف رویکردهای سیستمی، از جمله معیارهایی هستند که توسط محققان برای دسته بندی روش شناسی سیستمی مورد استفاده قرار می گیرد.
خیلی وقتها در زندگی، سوزنمان روی واکنش گیر میکند. دایم مجبوریم مدیریت بحران کنیم و به امور فوریوفوتی بپردازیم. به جای اینکه در بالادست به دنبال سرچشمهی مشکلات بگردیم و آن را بخشکانیم، در پاییندست به آنها، پینگپونگی پاسخ میدهیم. به همین صورت، پلیسها دنبال دزدها هستند؛ پزشکان بیماریهای مزمن را درمان میکنند و کارمندان بخش خدمات مشتری، گِلهگزاریِ ملت را رفع و رجوع میکنند. اما به راستی چرا تلاشهای ما اینقدر واکنشیست تا پیشگیرانه؟
ما میتوانیم به پدیدههای جهان با استفاده از دو نگرش ایستا و پویا نگاه کنیم. در نگرش ایستا به جهان در یک مقطع زمانی مشخص نگاه میشود. در نگرش پویا، به پدیدهها و رخدادها در طول زمان نگاه میشود. نادیده گرفتن پویایی ذاتی پدیدهها باعث گرفتن تصمیمات ضعیفی میشود که به جای حل مسئله، مسائل جدیدی را ایجاد میکند و به چالشهای موجود پروبال میدهد.
حوزه تفکر سیستمی و یادگیری سازمانی شامل تعداد زیادی مفاهیم مرتبط به هم اعم از پویایی سیستم ها (مطالعه رابطه علت و معلولی و همچنین تاخیرها در سیستم های پیچیده) تا مدل های ذهنی (باورهای عمیق، فرضیات، داستان ها و تصاویر و نحوه باور ما به اینکه جهان چگونه کار می کند) می باشد. آنچه شما با استفاده از این تمرینات تجربه می کنید، بستگی به یکپارچگی ماهرانه مفاهیم کلیدی، نظریهها، تکنیکها و تمرینات تجربی، آشنایی شما با مفاهیم تفکر سیستمی، بینش و انرژی فرد تسهیلگر دارد. به طور تجربی، شما آگاهی خود در مورد «عادت های ذهنی» را که در یک متفکر سیستمی یافت می شود، افزایش می دهید. این تمرینات به جهت ارتقاء سطح آگاهی در خصوص شیوه تفکر، دیدن و تعامل با جهان می باشند. بهترین کاربرد آن ها در یک طرح به هم پیوسته و تقویت شده است که نظریه ها، مفاهیم و مدل ها را پوشش دهد و شامل نکات تحلیلی مرتبط و همراه با جزئیات حاصل از تجربه مشارکت کنندگان باشد.
جزوه «تفکر سیستمی در مدیریت سازمان» به همت گروه آموزش و توسعه کارکنان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در تابستان 1401 تدوین شده است.